Avrupa Milletleri Federal Birliği (FUEN) Eğitim Çalışma Grubu tarafından hazırlanan “2025 Yılında Azınlıkların Eğitim Durumu ve Son Gelişmeler” başlıklı rapor yayımlandı.

Rapor, 10-13 Kasım 2025 tarihlerinde Batı Trakya’da gerçekleştirilen FUEN Eğitim Çalışma Grubu toplantısı kapsamında, Avrupa’nın sekiz ülkesindeki 10 ulusal azınlığı temsil eden üye kuruluşların eğitim alanına ilişkin sunduğu bilgiler doğrultusunda hazırlandı. Raporda, Batı Trakya Türk Azınlığının eğitim alanında karşı karşıya bulunduğu sorunlara da geniş yer veriliyor.

Raporda, Avrupa’daki ulusal azınlıkların eğitim sistemlerinin ülkeden ülkeye önemli farklılıklar gösterdiği, ancak birçok azınlığın ortak sorunlarla mücadele ettiği belirtiliyor. Hukuki güvencelerin tek başına yeterli olmadığı vurgulanan raporda, azınlıkların eğitim haklarının etkin biçimde uygulanabilmesi için siyasi irade, yeterli finansman, nitelikli öğretmenler ve etkili denetim mekanizmalarının gerekli olduğu ifade ediliyor.

Devletlerin uluslararası yükümlülüklerini uygulamaya yansıtmadığı örnekler arasında en dikkat çekici durumlardan birinin Yunanistan’daki Batı Trakya Türk Azınlığı ile Makedon Azınlığı olduğu belirtiliyor.

Raporun Batı Trakya Türk Azınlığı’na ayrılan bölümünde, Lozan Barış Antlaşması ile güvence altına alınan eğitim haklarına rağmen azınlığın eğitim sisteminin yıllar içinde giderek zayıflatıldığı ifade ediliyor. Batı Trakya’da eğitimin fiilen Türkçe ve Yunanca olmak üzere iki dilli yürütüldüğü belirtilirken, devletin zaman içinde yaptığı yasal düzenlemeler ve idari uygulamalarla azınlığın eğitim alanındaki özerkliğini önemli ölçüde sınırlandırdığı kaydediliyor. Bu nedenle bugün azınlık okullarının yönetimi, müfredatı ve işleyişi üzerinde devletin kapsamlı bir denetim uyguladığı, mevcut durumun ise Lozan Barış Antlaşması’nın öngördüğü eğitim özerkliğinden uzaklaştığı vurgulanıyor.

Raporda ayrıca Batı Trakya Türklerinin eğitim alanında yaşadığı güncel sorunlar ayrıntılı biçimde ele alınıyor. İki dilli Türkçe-Yunanca azınlık anaokullarının bulunmaması nedeniyle çocukların okul öncesi eğitimlerini yalnızca Yunanca almak zorunda kaldıkları belirtilirken, ilkokul düzeyinde ise öğrenci sayısının azalması gerekçe gösterilerek Türk azınlık ilkokullarının kapatılmaya devam edilmesinin azınlık eğitimine erişimi her geçen yıl daha da zorlaştırdığı ifade ediliyor.

Ortaöğretim alanında ise Türk azınlık okul sayısının yetersiz olduğu, okul yönetimi ve müfredat üzerindeki yoğun devlet denetiminin eğitim seçeneklerini sınırlandırdığı belirtiliyor. Ayrıca Meriç ilinde hiçbir Türk azınlık ortaokulu ve lisesinin bulunmamasının önemli bir eşitsizlik oluşturduğu, İskeçe’de yeni bir Türk azınlık ortaokulu ve lisesi kurulmasına yönelik talebin ise reddedildiği kaydediliyor.

Raporda ayrıca, Yunanistan’da Rodos ve İstanköy Türklerinin de azınlıkları korumaya yönelik mekanizmaların tamamen dışında bırakıldığı belirtiliyor. Geçmişte faaliyet gösteren tüm Türk okullarının 1970’li yılların başında kapatıldığı ve o tarihten bu yana Türkçe eğitim veren herhangi bir okulun yeniden açılmadığı ifade ediliyor.

FUEN Eğitim Çalışma Grubu tarafından hazırlanan raporun tamamına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabiliyor:

https://edu.fuen.org/documents/Educational-Situation-of-Minorities-2025-and-Recent-Developments-Bildungssituation-von-Minderheiten-2025-und-juengste-Entwicklungen