Batı Trakya Türk Azınlığının dini özerkliği ve müftülerini seçme hakkına ilişkin karar, Avrupa Milletleri Federal Birliğinin (FUEN) Helsinki’de düzenlenen yıllık kongresinde kabul edildi.

17-20 Eylül 2026 tarihleri arasında Finlandiya’nın başkenti Helsinki’de gerçekleştirilen kongrede, Avrupa Batı Trakya Türk Federasyonu (ABTTF), Batı Trakya Azınlığı Yüksek Tahsilliler Derneği (BTAYTD) ve Dostluk Eşitlik Barış (DEB) Partisi tarafından ortaklaşa sunulan “Batı Trakya Türk Azınlığı’nın Dini Özerkliğine Süregelen Müdahale ve Din Özgürlüğü İhlalleri” başlıklı karar tasarısı, 19 Eylül’de FUEN Delegeler Kurulu’nda oylanarak kabul edildi.

Kongreye Batı Trakya Türk Azınlığı’nı temsilen ABTTF Başkanı Halit Habip Oğlu, başkan yardımcıları Nabi İbrahimcik ve Mustafa Kasap, Uluslararası İlişkiler Direktörü Melek Kırmacı, BTAYTD İnsan Hakları Uzmanı Dr. Pervin Hayrullah ile DEB Partisi ve Avrupa Hür İttifakı (EFA) Genel Başkan Yardımcısı Kerem Abdurahimoğlu katıldı.

HELSİNKİ’DE AZINLIK HAKLARI GÜNDEME GELDİ
Finlandiya’daki İsveççe konuşan azınlığın temsil organı Folktinget’in ev sahipliğinde gerçekleştirilen kongrenin resmi açılışında Helsinki Belediye Başkanı Daniel Sazonov, Folktinget Başkanı ve Finlandiya Milletvekili Henrik Wickström ile FUEN Başkanı Olivia Schubert konuşma yaptı.

Kongrenin gündeminde kamu yayıncılığında azınlık dilleri, sağlık ve sosyal hizmetlerde dil hakları ile azınlık dillerine dijital ortamda sınır ötesi erişimin önündeki engeller gibi konular yer aldı.

Kongre kapsamında gerçekleştirilen FUEN çalışma grubu toplantılarında Türk Azınlıkları/Toplulukları Çalışma Grubu (TAG) da bir araya gelerek Avrupa’daki Türk azınlık ve topluluklarının karşı karşıya bulunduğu güncel sorunları değerlendirdi.

Batı Trakya Türk Azınlığı heyeti ayrıca ilköğretim ve ortaöğretim düzeyinde İsveççe eğitim veren Mattlidens okuluna çalışma ziyaretinde bulundu. Heyete okulun işleyişi, müfredatı ve eğitim modeli hakkında bilgi verildi.

“DİNİ ÖZERKLİK VE MÜFTÜ SEÇME HAKKI”
FUEN Delegeler Kurulunda kabul edilen kararda, Batı Trakya Türk Azınlığının dini statüsü ve haklarının 1913 Atina Antlaşması ve 1923 Lozan Antlaşması çerçevesinde güvence altına alındığı belirtildi.

Kararda, bu çerçevede Batı Trakya Türk Azınlığının kendi dini liderleri olan müftüleri seçme ve dini kurumlarını yönetme hakkına sahip olduğu ifade edildi.

1991 yılından bu yana müftülerin devlet tarafından atandığına dikkat çekilen kararda, 4964/2022 sayılı yasa ile müftülüklerin Eğitim, Din İşleri ve Spor Bakanlığına bağlı kamu hizmetleri olarak yeniden yapılandırıldığı belirtildi.

Kararda ayrıca 2026 yılında Dimetoka’ya müftü atanması ile İskeçe ve Gümülcine’de yeni müftülerin belirlenmesine yönelik süreçlerin başlatılmasına da değinildi. Söz konusu uygulamaların, karar metninde Batı Trakya Türk Azınlığının dini özerkliği ve kendi dini liderlerini seçme hakkıyla bağdaşmadığı savunuldu.

DİĞER DİNİ TOPLULUKLARLA KARŞILAŞTIRMA
FUEN kararında Yunanistan’daki Ortodoks, Katolik, Yahudi, Ermeni Apostolik ve Evanjelik dini topluluklara ilişkin uygulamalara da yer verildi.

Kararda, söz konusu dini toplulukların kendi dini liderlerini seçme hakkına sahip oldukları belirtilirken, Batı Trakya Türk Azınlığının dini kurumlarının devlet kontrolü altında tutulduğu ifade edildi. Bu çerçevede, eşitlik ve ayrımcılık yasağı ilkelerine dikkat çekildi.

Kararda ayrıca 11 Ekim 2024 tarihinde İskeçe’deki Çınar Camiinde cuma namazı sırasında yaşanan olaylara da yer verildi. Söz konusu olayın ardından açılan davada dört Batı Trakya Türkünün 17 ay hapis cezasına çarptırıldığı kaydedildi.

YUNANİSTAN’A ÇAĞRI
FUEN Delegeler Kurulu tarafından kabul edilen kararda Yunanistan’a, Batı Trakya Türk Azınlığına ülkedeki diğer dini topluluklarla aynı dini özerkliği ve kendi dini liderlerini seçme hakkını tanıma çağrısında bulunuldu.

Kararda ayrıca devlet tarafından atanan müftü uygulamasına son verilmesi, Batı Trakya Türk Azınlığının dini özerkliğinin yeniden tesis edilmesi ve dini kurumlar ile dini yaşama ilişkin konularda azınlığın seçilmiş temsilcilerinin tanınması ve kendilerine saygı gösterilmesi talep edildi.

RODOS VE İSTANKÖY TÜRKLERİ İÇİN DE KARAR KABUL EDİLDİ
FUEN Delegeler Kurulu toplantısında Batı Trakya Türk Azınlığının dini haklarına ilişkin kararın yanı sıra Rodos ve İstanköy Türklerinin haklarına ilişkin bir karar da kabul edildi.

Rodos, İstanköy ve On İki Ada Türkleri Kültür ve Dayanışma Derneği (ROİSDER) tarafından sunulan “Rodos ve İstanköy’deki Türk Azınlığın Haklarının Korunması” başlıklı karar tasarısı da delegelerin oylarıyla kabul edildi.

Kararda Yunanistan’a, Rodos ve İstanköy Türklerinin etnik kimliklerini özgürce ifade etme ve örgütlenme haklarının tanınması çağrısında bulunuldu.

Ayrıca Türkçe ve Yunanca eğitim veren iki dilli okulların açılmasına izin verilmesi, dini özerklik ve kendi dini liderlerini seçme hakkına saygı gösterilmesi, vakıfların yönetiminin ilgili topluluk tarafından belirlenmesine imkan sağlanması ve Türk kültürel mirası ile tarihi eserlerin korunması yönünde çağrı yapıldı.

FUEN kararında Yunan makamlarından ayrıca Rodos ve İstanköy Türklerinin uzun süredir devam eden sorunlarının çözümü amacıyla topluluğun temsilcileriyle diyalog kurulması istendi.