Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi (AKPM), Yunanistan’ın Avrupa Konseyi üyelik yükümlülüklerine ilişkin hazırlanan raporu bugün Genel Kurulda görüşerek oylayacak. Raporda, Batı Trakya Türk Azınlığının dernekleşme özgürlüğüyle ilgili sorunlara ve Yunanistan’ın AİHM kararlarını uygulama yükümlülüğüne dikkat çekiliyor.

AKPM İzleme Komisyonu tarafından hazırlanan ve raportörler Laura Castel ile Miapetra Kumpula-Natri tarafından kaleme alınan raporda, Yunanistan’ın demokrasi, hukuk devleti ve insan hakları alanındaki yükümlülükleri değerlendiriliyor. Raporda Batı Trakya Türk Azınlığını doğrudan ilgilendiren değerlendirmeler de yer alıyor.

“BATI TRAKYA TÜRKLERİ” ADINI TAŞIYAN DERNEKLER
Raporda, Yunanistan’ın Avrupa Bölgesel veya Azınlık Dilleri Şartı ile Ulusal Azınlıkların Korunmasına İlişkin Çerçeve Sözleşmeyi onaylamadığı belirtiliyor. Yunan makamlarının bu iki sözleşmeyi şu aşamada onaylama niyetinde olmadığı kaydedilen raporda, bu tutumlarını özellikle Lozan Antlaşması’nın Trakya’daki Müslüman azınlığa ilişkin oluşturduğu hukuki çerçeve ile Yunan hukukunda bireysel kimlik belirleme ve dernekleşme özgürlüğüne tanınan korumaya atıfta bulunarak açıkladıkları aktarılıyor.

Raporda ayrıca, kendilerini “Makedonlar” ve “Batı Trakya Türkleri” olarak tanımlayan topluluklara yönelik uygulamalara dikkat çekiliyor. Bu ifadeleri dernek adlarında kullanan kuruluşların idari kayıtlarının reddedilebildiği veya mevcut derneklerin feshedilebildiği belirtiliyor.

Yunan makamlarının ise Batı Trakya Türklerini Lozan Antlaşması doğrultusunda “Yunanistan’daki Müslüman azınlığın” bir parçası olarak değerlendirdiği ifade ediliyor.

AİHM KARARLARI DA RAPORDA YER ALDI
Raporda, Batı Trakya Türk Azınlığını ilgilendiren bir diğer önemli konu ise AİHM kararlarının uygulanması.

Raportörler, Trakya’daki Müslüman azınlığa ait derneklerle ilgili bazı AİHM kararlarının halen Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin denetiminde bulunduğunu belirtiyor. Bu davalarda, derneklerin kamu düzenine tehdit oluşturdukları gerekçesiyle tescil edilmemesi veya feshedilmesi ele alınırken, AİHM’nin bazı kararlarında söz konusu derneklerin şiddet veya demokratik olmayan, anayasa karşıtı yöntemleri savunmadığı halde uygulanan işlemlerin orantısız bulunduğuna dikkat çekiliyor.

AKPM’nin bugün oylanacak taslak kararında da Yunanistan’ın AİHM kararlarını tam ve etkili biçimde uygulaması gerektiği vurgulanıyor. Kararın 14. maddesinde bu beklentinin, aralarında dernekleşme özgürlüğünün de bulunduğu çeşitli haklara ilişkin AİHM kararlarını kapsadığı belirtiliyor.

YUNANİSTAN’A SÖZLEŞME ÇAĞRISI
Taslak kararda Yunanistan’a ayrıca Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 12 No’lu Protokolünü ve Avrupa Vatandaşlık Sözleşmesini onaylaması çağrısı yapılıyor. Avrupa Bölgesel veya Azınlık Dilleri Şartı ile Ulusal Azınlıkların Korunmasına İlişkin Çerçeve Sözleşmenin de imzalanıp onaylanması isteniyor.

BUGÜN OYLANACAK
10 Eylül 2026 tarihli ve 16470 sayılı rapor, bugün (29 Eylül Salı) AKPM Genel Kurulunda görüşülecek. Raporun görüşülmesinin ardından taslak kararın da oylanması öngörülüyor.

Raportörler Castel ve Kumpula-Natri, Nisan 2026’da Atina’da gerçekleştirdikleri inceleme ziyareti sırasında hükümet ve parlamento temsilcilerinin yanı sıra siyasi partiler, bağımsız kurumlar ve sivil toplum kuruluşlarıyla görüşmüştü. Görüşmelerde azınlık hakları ve AİHM kararlarının uygulanması da ele alınmıştı.

KABUL EDİLİRSE NE OLACAK?
Taslak kararın kabul edilmesi, AKPM’nin Yunanistan’ın dernekleşme özgürlüğü alanındaki uygulamalarına ve Batı Trakya Türk Azınlığıyla ilgili sorunlara ilişkin değerlendirmelerini resmi olarak benimsemesi anlamına gelecek. Yunanistan’a özellikle AİHM kararlarını tam ve etkili biçimde uygulaması yönündeki çağrı da AKPM’nin kabul ettiği bir karar haline gelecek.

Kararın kabulü, Batı Trakya’daki derneklerin otomatik olarak tanınmasını sağlamayacak. Ancak dernekleşme özgürlüğüyle ilgili meselelerin Avrupa Konseyinin siyasi denetim gündeminde daha güçlü biçimde yer alacak ve AİHM kararlarının uygulanmasına ilişkin Bakanlar Komitesi süreci açısından da önem taşıyacak. Böylece Yunanistan’ın dernekleşme özgürlüğüyle ilgili mevcut uygulamalarını AİHM kararları doğrultusunda gözden geçirmesi yönündeki siyasi baskı güçlenmiş olacak.