Η έ´ιακομματικέ® έ³ια τέ·ν έ˜ρέ¬κέ· Ï€ου εέ¯Ï‡ε συσταέ¸εέ¯ το 1990 κατέ­έ»έ·έ¾ε στο Ï€όρισμέ¬ τέ·ς το 1992 σε ορισμέ­να Ï€οέ»Ï ωραέ¯α συμÏ€ερέ¬σματα έ³ια τέ·ν ανέ¬Ï€τυέ¾έ· τέ·ς Ï€εριοÏ‡έ®ς και τέ·ν συνοέ»ικέ® τέ·ς αναέ²έ¬έ¸μισέ· στον έ³εωποέ»ιτικό Ï‡έ¬ρτέ· του τριεέ¸νούς σέ·μεέ¯ου τέ·ς έ³εÏ‰έ³ραφικέ®ς τέ·ς έ³ειτνέ¯ασέ·ς με τέ·ν έ’ουέ»έ³αρέ¯α και τέ·ν Τουρκέ¯α. ΑÏ€ό τότε Ï€έ­ρασαν σχεέ´όν τριέ¬ντα χρόνια, έ· έ’ουέ»έ³αρέ¯α και έ· Ρουμανέ¯α στο μεταέ¾Ï έ­έ³ιναν μέ­έ»έ· τέ·ς έ•.έ•., έ· Τουρκέ¯α αÏ€οτεέ»εέ¯ μέ¯α χώρα με σέ·μαντικέ® Ï€οέ»ιτικέ® και οικονομικέ® εÏ€ιρροέ® και τερέ¬στιες αναÏ€τυέ¾ιακέ­ς έ´υνατότέ·τες, όμως έ· έ˜ρέ¬κέ· μοιέ¬έ¶ει να έ²ρέ¯σκεται και Ï€έ¬έ»ι στέ·ν αφετέ·ρέ¯α αÏ€ό όÏ€ου έ¾εκινούσε το 1990.

Το Ï€οέ»ιτικό σύστέ·μα τέ·ς έ•έ»έ»έ¬έ´ας τέ·ν έ´εκαετέ¯α του 90 συνειέ´έ·τοÏ€οιούσε υÏ€ό το έ²έ¬ρος των συνεÏ€ειÏŽν του τέ­έ»ους του ψυχρού Ï€οέ»έ­μου, ότι έ· έ˜ρέ¬κέ· έ´εν έ¸α μÏ€ορούσε να Ï€αραμεέ¯νει ως μια έ­σχατέ· νέ·σέ¯έ´α τέ·ς ψυχροÏ€οέ»εμικέ®ς έ•υρÏŽÏ€έ·ς σε έ­ναν κόσμο Ï€ου έ¬έ»έ»αέ¶ε έ´ραστικέ¬. Τα μέ­τρα Ï€ου Ï€έ¬ρέ¸έ·καν τότε, τόνωσαν τέ·ν οικονομέ¯α τέ·ς, έ¬νοιέ¾αν νέ­ες εÏ€ιχειρέ®σεις, ενισÏ‡Ïέ¸έ·κε έ· αÏ€ασχόέ»έ·σέ· ενÏŽ και στο εÏ€έ¯Ï€εέ´ο των έ´ικαιωμέ¬των Ï€ρος τέ·ν Μειονότέ·τα έ­έ³ιναν έ²έ®ματα Ï€ου έ»ειτούρέ³έ·σαν ως ανέ¬σα έ´έ·μοκρατέ¯ας σε έ­ναν Ï€έ»έ·έ¸υσμό Ï€ου υÏ€έ­στέ· τρομερέ­ς αέ´ικέ¯ες αÏ€ό τα έ´ιοικέ·τικέ¬ μέ­τρα και τις Ï€οέ»ιτικέ­ς εÏ€ιέ»οέ³έ­ς Ï€ροέ·έ³ούμενων έ´εκαετιÏŽν.

έ•νÏŽ έ¸α Ï€ερέ¯μενε έ»οιÏ€όν κανεέ¯ς ότι έ· έ˜ρέ¬κέ· έ¸α έ¬Ï†έ·νε οριστικέ¬ Ï€έ¯σω τέ·ς τις Ï€αέ¸οέ³έ­νειες του Ï€αρεέ»έ¸όντος, αÏ€ό τα Ï€ρÏŽτα κιόέ»ας χρόνια του νέ­ου αιÏŽνα εμφανέ¯στέ·καν οι συνέ­Ï€ειες μιας αναÏ€τυέ¾ιακέ®ς κόπωσέ·ς και αμφισέ²έ·τέ®έ¸έ·κε στέ·ν Ï€ρέ¬έ¾έ· το μοντέ­έ»ο τέ·ς κινέ·τροέ´ότέ·σέ·ς σε εÏ€ενέ´Ïσεις Ï€ου στέ®έ¸έ·καν στο Ï€όέ´ι και έ­έ³ιναν μόνο έ³ια τέ·ν αÏ€ομÏέ¶έ·σέ· έ´έ·μοσέ¯ου χρέ®ματος Ï€ου έ´αÏ€ανέ®έ¸έ·κε χωρέ¯ς ορέ¸οέ»οέ³ισμό, μέ­τρο και έ´ιαÏ†έ¬νεια.

Παρέ¬έ»έ»έ·έ»α, τα σέ·μέ¬έ´ια τέ·ς χρεωκοÏ€έ¯ας Ï€ου έ­Ï€έ»έ·έ¾ε συνοέ»ικέ¬ τέ·ν εέ»έ»έ·νικέ® κοινωνέ¯α και τέ·ν οικονομέ¯α μετέ¬ το 2008, ενέ­τειναν τα φοέ²ικέ¬ σύνέ´ρομα ενÏŽ τα έ»εέ³όμενα «εέ¸νικέ¬ αντανακέ»αστικέ¬Â» αναέ¶Ï‰Ï€υρÏŽέ¸έ·καν και αÏ€οέ´υνέ¬μωσαν το όραμα έ³ια μια έ˜ρέ¬κέ· έ¸Ï‰ρακισμέ­νέ· οικονομικέ¬ και έ´ομέ·μέ­νέ· σε έ­να Ï€έ»αέ¯σιο Ï€οέ»ιτικού φιέ»εέ»ευέ¸ερισμού, Ï€ου έ¸α έ¬Ï†έ·νε οριστικέ¬ Ï€έ¯σω τέ·ς τις Ï€έ»έ·έ³έ­ς ενός αÏ€ο-νομιμοÏ€οιέ·μέ­νου Ï€αρεέ»έ¸όντος. Η Ï†τώχεια Ï†έ­ρνει έ³κρέ¯νια και έ· έ³κρέ¯νια έ¾υÏ€νέ¬ συνέ®έ¸Ï‰ς τους Ï€ιο έ²αέ¸ιέ¬ κρυμμέ­νους φόέ²ους, τις ανασÏ†έ¬έ»ειες, τα έ´όέ³ματα και τους έ´ιαχωρισμούς, κοινωνικούς και Ï€οέ»ιτικούς.

Αυτό συνέ­έ²έ· και στέ·ν Ï€ερέ¯Ï€τωσέ· τέ·ς έ˜ρέ¬κέ·ς όÏ€ου τέ·ν μεταρρÏέ¸μισέ· τέ·ς έ´εκαετέ¯ας του 90 ακοέ»οÏέ¸έ·σε έ· αντιμεταρρÏέ¸μισέ· Ï€ου έ¾εκέ¯νέ·σε με τέ·ν κρέ¯σέ· και συνεÏ‡έ¯έ¶εται έ­Ï‰ς σέ®μερα.

Σε Ï€ροέ·έ³ούμενο κεέ¯μενο, Ï€εριέ³ρέ¬Ïˆαμε ακροέ¸ιέ³ÏŽς τέ·ν Ï€ροέ²έ»έ·ματικέ® των νομοέ¸ετικÏŽν Ï€ρωτοέ²ουέ»ιÏŽν τέ·ς τεέ»ευταέ¯ας Ï€ενταετέ¯ας Ï€ου αφορούσαν τέ·ν Μειονότέ·τα. έ“ια Ï€αρέ¬έ´ειέ³μα, έ· μεταρρÏέ¸μισέ· στον έ¸εσμό του ιεροέ´έ¯κέ· και του ιεροέ´ικεέ¯ου με τέ·ν εÏ€ιέ»οέ³έ® τέ·ς συντρέ­Ï‡ουσας αρμοέ´ιότέ·τας, Ï€ροέ²έ»έ®έ¸έ·κε με τέ­τοιο τρόÏ€ο στέ·ν υÏ€όέ»οιÏ€έ· εέ»έ»έ·νικέ® κοινωνέ¯α Ï€ου να Ï€αραÏ€έ­μÏ€ει σε εσκεμμέ­νο νομικό αναχρονισμό τέ·ς «Σαρέ¯α». Αέ³νοέ®έ¸έ·κε, έ­τσι, εÏ€ιέ´εικτικέ¬ έ· έ´Ïναμέ· του εέ¸έ¯μου στέ·ν εσωτερικέ® έ¶Ï‰έ® τέ·ς Μειονότέ·τας αέ»έ»έ¬ και έ· έ´υνατότέ·τα έ³ια έ­έ»εέ³Ï‡ο των αÏ€οÏ†έ¬σεων του Μουφτέ® αÏ€ό τον φυσικό έ´ικαστέ®. Μέ¯α υÏ€οχρέ­Ï‰σέ· Ï€ου αÏ€έ­ρρεε έ®έ´έ· αÏ€ό το Ï€ροέ·έ³ούμενο νομικό καέ¸εστÏŽς.

Τα έ´Ïο Ï€ροεέ´ρικέ¬ έ´ιατέ¬έ³ματα έ³ια τις Μουφτεέ¯ες υÏ€έ¬ρχει έ· αέ¯σέ¸έ·σέ· ότι καταστρατέ®έ³έ·σαν τέ·ν αέ¾έ¯α τέ·ς αυτοτεέ»ούς Ï€ροστασέ¯ας αÏ€έ­ναντι στον κρατικό Ï€αρεμέ²ατισμό σε ό,τι αφορέ¬ το μοντέ­έ»ο έ´ιοέ¯κέ·σέ·ς των ΜουφτειÏŽν τέ·ς έ˜ρέ¬κέ·ς με Ï€ρόσÏ‡έ·μα τον εκσυέ³Ï‡ρονισμό τους, έ´έ·μιουρέ³ÏŽντας τέ·ν εικόνα μιας ευέ¸εέ¯ας Ï€αρέ­μέ²ασέ·ς του κρέ¬τους στις έ»ειτουρέ³έ¯ες μιας έ³νωστέ®ς και αναέ³νωρισμέ­νέ·ς έ¸ρέ·σκεέ¯ας στέ·ν χώρα μας.

Η έ´ιατέ®ρέ·σέ· έ¬έ»έ»Ï‰στε τέ·ς έ¸ρέ·σκευτικέ®ς αυτονομέ¯ας στο Ï€έ»αέ¯σιο τέ·ς νομιμότέ·τας, έ· Ï€ροστασέ¯α τέ·ς έ³έ»ÏŽσσας καέ¸ÏŽς και έ· Ï€ροαέ³Ï‰έ³έ® ενός Ï€ροέ·έ³μέ­νου, έ´έ·μοκρατικού και αÏ€εέ»ευέ¸ερωμέ­νου αÏ€ό εέ¸νικέ­ς Ï€ροκαταέ»έ®Ïˆεις εκÏ€αιέ´ευτικού συστέ®ματος έ³ια τέ·ν Μειονότέ·τα, αÏ€οτεέ»ούν μεέ¯έ¶ονα έ¶έ·τέ®ματα συνέ´εέ´εμέ­να έ¬ρρέ·κτα με τέ·ν Ï€ροστασέ¯α των έ´ικαιωμέ¬των τέ·ς, αέ»έ»έ¬ και με τέ·ν έ¯έ´ια τέ·ν φύσέ· τέ·ς και τέ·ν ύπαρέ¾έ· τέ·ς.

Η έ´έ·μιουρέ³έ¯α μοντέ­έ»ου έ´έ¯έ³έ»Ï‰σσου Ï€εριέ²έ¬έ»έ»οντος Ï€ου εÏ€ιχειρέ®έ¸έ·κε με τέ·ν Ï€ρόσέ»έ·Ïˆέ· μειονοτικÏŽν νέ·Ï€ιαέ³Ï‰έ³ÏŽν σε μικρό αριέ¸μό νέ·Ï€ιαέ³Ï‰έ³εέ¯Ï‰ν τέ·ς έžέ¬νέ¸έ·ς και τέ·ς Ροέ´όÏ€έ·ς μέ­σω ενός Ï€ροέ³ρέ¬μματος του έ™νστιτούτου έ•κÏ€αιέ´ευτικέ®ς Ποέ»ιτικέ®ς, υÏ€έ®ρέ¾ε μια έ·μιτεέ»έ®ς Ï€ροσÏ€έ¬έ¸εια, ενÏŽ Ï€αρέ¬έ»έ»έ·έ»α Ï€αρέ­μεινε μετέ­Ï‰ρέ· έ· Ï€ρόκέ»έ·σέ· έ³ια τέ·ν έ¯έ´ρυσέ· και έ»ειτουρέ³έ¯α έ´έ¯έ³έ»Ï‰σσων νέ·Ï€ιαέ³Ï‰έ³εέ¯Ï‰ν.

έ¥Ï€ό τέ·ν Ï€έ¯εσέ· καταέ´ικαστικÏŽν αÏ€οÏ†έ¬σεων του έ•υρωπαÏŠκού έ”ικαστέ·ρέ¯ου Ανέ¸ρÏ‰Ï€έ¯νων έ”ικαιωμέ¬των έ³ια τέ·ν έ•έ»έ»έ¬έ´α, έ®ρέ¸ε στέ·ν έ’ουέ»έ® το 2017 τροÏ€οέ»οέ³έ¯α σε νομοσÏ‡έ­έ´ιο του υÏ€ουρέ³εέ¯ου έ”ικαιοσύνέ·ς Ï€ου αφορούσε στο έ´ικαέ¯Ï‰μα όσων έ­Ï‡ουν Ï€ροσÏ†Ïέ³ει και έ­Ï‡ουν έ´ικαιÏ‰έ¸εέ¯ αÏ€ό το έ•υρωπαÏŠκό έ”ικαστέ®ριο να εÏ€ανεέ¾εταστεέ¯ έ· υÏ€όέ¸εσέ® τους κατόÏ€ιν νέ­ας Ï€ροσφυέ³έ®ς τους στέ·ν εέ»έ»έ·νικέ® έ´ικαιοσύνέ·. Πρόκειται έ³ια υÏ€οέ¸έ­σεις Ï€ου εέ¯ναι έ¬μεσα συνυφασμέ­νες με τους μειονοτικούς συέ»έ»όέ³ους τέ·ς έ˜ρέ¬κέ·ς όπως εέ¯ναι έ· Τέ•έž, έ· οÏ€οέ¯α έ­Ï‡ει υÏ€οέ²έ¬έ»ει αναέ¯ρεσέ· στον Α.Π. κατέ¬ Ï€ροέ·έ³ούμενέ·ς αÏ€όφασέ·ς του έ•Ï†ετεέ¯ου έ˜ρέ¬κέ·ς, έ· συέ¶έ®τέ·σέ· τέ·ς οÏ€οέ¯ας έ­Ï‡ει οριστεέ¯ έ³ια τις 16 ΟκτÏ‰έ²ρέ¯ου.

Με το νόμο 3647/ 2008 όπως έ´έ·μοσιεÏέ¸έ·κε στο έ¦έ•Κ 37/Α/29-2-2008, ρυέ¸μέ¯στέ·καν έ¸έ­ματα έ³ια τέ·ν έ´ιοέ¯κέ·σέ· και έ´ιαχεέ¯ρισέ· των έ’ακουÏ†έ¯Ï‰ν τέ·ς Μουσουέ»μανικέ®ς Μειονότέ·τας τέ·ς έ”υτικέ®ς έ˜ρέ¬κέ·ς και των Ï€εριουσέ¯Ï‰ν τους. Σέ®μερα, έ´ÏŽέ´εκα οέ»όκέ»έ·ρα χρόνια μετέ¬ τέ· Ïˆέ®Ï†ισέ· εκεέ¯νου του νόμου έ´εν έ­Ï‡ουν ακόμα Ï€ροκέ·ρυÏ‡έ¸εέ¯ εκέ»οέ³έ­ς έ³ια τις έ´ιαχειριστικέ­ς εÏ€ιτροÏ€έ­ς των έ²ακουφιÏŽν, ούτε έ²έ­έ²αια έ­Ï‡ει έ³έ¯νει κέ¬Ï€οιος έ´ιέ¬έ»οέ³ος έ³ια τις ενστέ¬σεις Ï€ου έ­Ï‡ουν έ´ιατυÏ€Ï‰έ¸εέ¯ εÏ€έ¯ συέ³κεκριμέ­νων έ¬ρέ¸ρων αÏ€ό φορεέ¯ς. Παρατέ·ρεέ¯ται, έ­τσι, το φαινόμενο έ· Ποέ»ιτεέ¯α ενέ¯οτε να μέ·ν εφαρμόέ¶ει ακόμέ· και έ´ικούς τέ·ς Ïˆέ·Ï†ισμέ­νους νόμους Ï€ου αφορούν σε έ¶έ·τέ®ματα τέ·ς Μειονότέ·τας.

Μέ­Ï‡ρι και σέ®μερα, όμως, έ· νομοέ¸έ­τέ·σέ· ερέ®μέ·ν τέ·ς Μειονότέ·τας συνεÏ‡έ¯έ¶εται με έ­σχατο Ï€αρέ¬έ´ειέ³μα τέ·ν Ï€οέ»Ï Ï€ρόσφατέ· τροÏ€οέ»οέ³έ¯α έ³ια τέ·ν σχοέ»ικέ® εφορέ¯α και το εκÏ€αιέ´ευτικό Ï€ροσωπικό του έ™εροσÏ€ουέ´αστέ·ρέ¯ου Κομοτέ·νέ®ς.

έ˜α τα έ´ει όέ»α αυτέ¬ έ· νέ­α έ´ιακομματικέ® Ï€ου συστέ¬έ¸έ·κε έ³ια τέ·ν έ˜ρέ¬κέ·; έ˜α τα εέ¾ετέ¬σει και υÏ€ό Ï€οιο Ï€ρέ¯σμα; έ˜α έ¬ρει τετεέ»εσμέ­να νομοέ¸ετικÏŽν Ï€ρωτοέ²ουέ»ιÏŽν Ï€ου έ­Ï‡ουν αμφισέ²έ·τέ·έ¸εέ¯, έ¸α εÏ€ιχειρέ®σει έ¬έ»έ»έ· νομοέ¸έ­τέ·σέ·, έ¸α Ï€ροσεέ³έ³έ¯σει τα έ¶έ·τέ®ματα τέ·ς Μειονότέ·τας ως αιτέ®ματα ενός αναÏ€όσÏ€αστου τμέ®ματος τέ·ς εέ»έ»έ·νικέ®ς κοινωνέ¯ας έ® κέ¬τω αÏ€ό τέ·ν εέ¾εέ¶έ·τέ·μέ­νέ· και ιστορικέ¬ έ¾εÏ€ερασμέ­νέ· αντέ¯έ»έ·Ïˆέ· του εσωτερικού κινέ´Ïνου; Μέ­νει να αÏ€οέ´ειÏ‡έ¸εέ¯..